Zout, (hart)ziekte en nuance

Updated: Jan 30

Zout is essentieel

Zout heeft voor velen een slechte naam, waardoor sommigen onnodig en met schadelijk gevolgen aan zoutarme diëten doen. Het is verwonderlijk, aangezien het zo essentieel is voor ons functioneren. Er zijn verschillende diersoorten die specifiek naar zout op zoek gaan. Zo heeft een volwassen olifant 100 gram zout per dag nodig om te kunnen functioneren en graaft hiervoor specifiek in de aarde om het te vinden. Veel herbivoren zoals een paard hebben een liksteen (zout) hard nodig.


Alles in exces ongezond, echter lijkt de aandacht en aanbevelingen van de laatste decennia voor de schade van zout aan met name de gemiddelde mens, ten minste sterk overdreven te zijn. Dit artikel is een mooi voorbeeld van homeostase en balans. Wanneer we natuurlijke voeding eten en gezond zijn, kunnen we rijkelijk met zout de maaltijden smakelijk maken!



Zout regelt de bloeddruk

In de gemiddelde mens (70 kg) zit ongeveer 250 gram zout. Onze nieren zijn continu het bloed aan het filtreren (zuiveren) en zout en water aan het heropnemen. Dit gaat naar behoefte van het lichaam en doet ons lichaam via de centrale controlekamer: de hypothalamus in samenwerking met de nieren.


Belangrijk om te weten is dat water en zout samengaan. Waar zout gaat, gaat dus water in het menselijk lichaam. De bloeddruk wordt geregeld door middel van de mate van zout en vocht in onze bloedbaan en is van essentieel belang voor onze overleving. Een lichaam met een (homeostase) probleem verhoogt de bloeddruk om overlevingskansen te vergroten. Een hoge bloeddruk is dus een symptoom c.q. uiting van een homeostatische ontregeling, door (psychische) stress, een pathogeen of bijvoorbeeld oververhitting.


Zout en de nieren

Onze nieren resorberen dus zout en vocht. Als dat niet zou gebeuren zijn we na een uur in coma en binnen twee uur dood. Dat allerlei dieren zoveel moeite doen om zout te eten is er in 'geprogrammeerd' door de natuur. Zout is enorm relevant voor ons lichaam voor een lange lijst aan functies en processen.


Onze nieren zijn normaliter hartstikke goed in staat om een overschot aan zout en vocht uit te scheiden. Wel kost dit ons lichaam energie en voedingsstoffen, zoals kalium. Wanneer ons lichaam en nieren al problemen hebben of niet zo gezond meer zijn, dan kan overtollig zout een probleem worden. Zijn onze nieren gezond en hebben we voldoende kalium tot onze beschikking, dan is enige extra zout in onze voeding niet een probleem. Ergens ligt wel een grens uiteraard.


Wetenschappelijk onderzoek naar zout en verband met kalium

Een grote studie die acht studies omvat geeft aan dat het reduceren van zout in voedsel zowel de boven als onder bloeddruk met 1 verlaagd bij mensen met een normale bloeddruk. Bij mensen met een hoge bloeddruk is de verlaging 4 boven- en 0 onderdruk. De onderzoekers stellen dat er onvoldoende power is om voedingsadviezen uit te dragen.


Een andere studie (n=157.543, 18 landen) liet zien dat zowel hogere (> 6 g / dag) en lagere niveaus (<3 g / dag) van van zoutinname gepaard gaat met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten (2). Een hogere kalium inname was daarbij weer beschermend voor hart- en vaatziekten (2). Een studie waarbij kalium werd gegeven verlaagde de bloeddruk bij mensen met hoge bloeddruk met 4,5 boven- en 3 onderdruk.


De westerse mens eet te weinig kalium. De vraag is misschien meer: is het vooral een teveel aan zout of vooral een tekort aan kalium of beide en het balans.


In ieder geval is het bijzonder dat onze overheidsinstantie zo hameren op het beperken van zoutinname bij een vrijwel afwezig effect op de bloeddruk bij gezonde mensen of bewijs voor cardiovasculair risico bij deze doelgroep, waarbij er niets wordt gezegd over de helpende effecten van kalium of de risico's van te weinig zout.


Artikel in 'The Lancet' concludeert

Gezien de afhankelijkheid van zoveel fysiologische systemen van natrium, zou het geen verrassing moeten zijn dat een zoutarm beleid voordelen voor sommigen en nadelen zal opleveren voor anderen. Dus in plaats de positieve inspanningen te doen voor het verminderen van het zoutgehalte van voedsel, moeten we nu onze inspanningen richten om een ​​beleid te formuleren, dat de meerderheid ten goede zal komen samenleving zonder de minderheid te benadelen.


Natuurlijk eten en geen zoutangst

Wanneer we natuurlijke voeding eten, is het moeilijk om boven de 6 gram zout per dag te komen.


Voor 2000/2500 kcal per dag:

  • zal 400 gram noten gegeten moeten worden (2,5 gram zout).

  • 5,7 kilo groente gegeten moeten worden (5 gram zout).

  • 3,4 kilo zalm (5 gram zout).

Nee onze voorouders hadden waarschijnlijk geen last van een zoutoverschot, want de kant en klare pakjes met allerlei vreemde stoffen en bergen zout bestonden nog niet. Bovendien kregen zij voldoende kalium binnen, aangezien zij wel bergen met groente en fruit (seizoensgebonden) aten. Misschien was het zelfs nodig om samen met de paarden ergens aan wat stenen te likken.


Zout was schaars

In de menselijke geschiedenis zijn oorlogen gevoerd om zout en legers mee betaald. Omdat zout schaars was en essentieel is, is ons brein geprogrammeerd om dit lekker te vinden. Helaas wordt de perceptie (van het brein) en wat 'genoeg' is door de war geschopt, door E-nummers en andere dopamine en endorfine activerende moleculen in eten, die ons aan deze voedingsmiddelen verslaafd maken. Daarbij komen bakken met zout binnen, waarbij het brein niet goed meer de stop kan vinden.


Conclusie

Onderzoekers zeggen dat er te weinig bewijs is voor voedingsadviezen voor het minderen van zout in voedsel. Zelfs het bewijs voor mensen met hypertensie is flinterdun en dat wordt nog dunner wanneer er voldoende kalium wordt gegeten.


Wanneer men natuurlijke voeding zal eten, met wat zout gestrooid over het eten, is het vrij knap om meer dan 6 gram zout per dag binnen te krijgen. Mijn advies zou zijn: Eet natuurlijke voeding en complete maaltijden juist met een snufje zout. Dan is angst voor negatieve consequenties echt niet nodig en liever niet, want van stress en angst wordt je pas echt ziek.


 

Bronnen


(1) Adler AJ, Taylor F, Martin N, Gottlieb S, Taylor RS, Ebrahim S. Reduced dietary salt for the prevention of cardiovascular disease. Cochrane Database Syst Rev. 2014;2014(12):CD009217. Published 2014 Dec 18. doi:10.1002/14651858.CD009217.pub3


(2) O'Donnell, M., Mente, A., Rangarajan, S., McQueen, M. J., Wang, X., Liu, L., Yan, H., Lee, S. F., Mony, P., Devanath, A., Rosengren, A., Lopez-Jaramillo, P., Diaz, R., Avezum, A., Lanas, F., Yusoff, K., Iqbal, R., Ilow, R., Mohammadifard, N., Gulec, S., … PURE Investigators (2014). Urinary sodium and potassium excretion, mortality, and cardiovascular events. The New England journal of medicine, 371(7), 612–623. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1311889


(3) O'Brien E. (2016). Salt--too much or too little?. Lancet (London, England), 388(10043), 439–440. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)30510-4


24 views0 comments

Recent Posts

See All