Zout en (hart)ziekten genuanceerder bekeken

Updated: Feb 28

Zout heeft voor velen een slechte naam en leidt zelfs tot zout arme diëten bij mensen die relatief gezond zijn. Dat is verwonderlijk, aangezien het zo essentieel is voor ons functioneren. Een zout tekort is te merken aan vermoeidheid, hoofdpijn, concentratiestoornissen en andere non-specifieke of vage klachten. Er zijn verschillende diersoorten die specifiek naar zout op zoek gaan. Zo heeft een volwassen olifant 100 gram zout per dag nodig om te kunnen functioneren en graaft hier specifiek in de aarde voor om het te vinden. Veel herbivoren zoals een paard hebben een liksteen hard nodig. Alles in exces ongezond, echter lijkt de aandacht en aanbevelingen van de laatste decennia voor de schade van zout aan met name de gemiddelde mens, ten minste sterk overdreven te zijn. Wanneer we natuurlijke voeding eten en gezond zijn kan zout gerust over de maaltijd worden gesprenkeld!


Zout, bloeddruk en overleving

In de gemiddelde mens (70 kg) zit ongeveer 250 gram zout. Onze nieren zijn continu het bloed aan het filtreren (zuiveren) en zout en water aan het heropnemen. Dit gaat naar behoefte van het lichaam en doet ons lichaam via de centrale controlekamer, de hypothalamus die in 'dienst' o.a. de bijnieren en nieren heeft. Belangrijk om te weten is dat water en zout samengaan. Waar zout gaat, gaat dus water in het menselijk lichaam. De bloeddruk wordt geregeld via de mate van zout en vocht in onze bloedbaan en is essentieel voor onze overleving. Stress en een lichaam dat niet in orde is verhoogt de bloeddruk om overlevingskansen te vergroten. Een hoge bloeddruk is dus een symptoom en is in chronische staat een uiting van ongezondheid. Het lichaam probeert de gevaren en problemen op te lossen. Helaas krijgen mensen over het algemeen alleen pillen om hun bloeddruk te verlagen. Deze symptoombestrijding doet niets aan de onderliggende problemen en verstoorde fysiologische mechanismen.


Zout is erg belangrijk

Onze nieren resorberen dus zout en vocht. Zouden we dat niet doen, dan zijn we na een uur in coma en binnen 2 uur dood. Dat allerlei dieren zoveel moeite doen om zout te eten is er in 'geprogrammeerd' door de natuur (evolutie). Zout is enorm relevant voor ons lichaam voor een lange lijst aan functies en processen. Onze nieren zijn normaliter hartstikke goed in staat om een overschot aan zout en vocht uit te scheiden. Wel kost dit ons lichaam energie en voedingsstoffen, zoals kalium. Wanneer ons lichaam en nieren al problemen hebben of niet zo gezond meer zijn, dan kan overtollig zout een probleem worden. Zijn onze nieren gezond en hebben we voldoende kalium tot onze beschikking (in de voeding), dan is extra zout in onze voeding absoluut niet iets wat je als ongezond kan beschouwen.


Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?

Een grote studie die acht studies meeneemt uit 2014 geeft aan dat er een een heel licht verband bestaat tussen verhoogde zout inname boven de 5 gram en cardiovasculaire ziekte bij mensen met een verhoogde bloeddruk (1). De boven bloeddruk wordt gemiddeld verlaagt met 2 en de onderdruk met 1. Bij mensen die een normale bloeddruk hebben, maakt verhoogde zout inname niet uit op het gebied van cardiovasculaire ziekte, al gaat zowel de boven- als onderdruk met 1 punt omlaag. De onderzoekers geven gezien het beperkte effect geen adviezen. Een andere studie ook daterend uit 2014 bij 157.543 volwassenen in 18 landen liet zien dat zowel hogere (> 5 g / dag) en lagere niveaus (<3 g / dag) van van zoutinname gepaard gaat met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten (2). Het is dus erg belangrijk om genoeg zout binnen te krijgen. Een hogere kalium inname was daarbij ook beschermend voor hart- en vaatziekten.


Bijzonder dat onze overheid zo hamert op het beperken van zoutinname bij een vrijwel afwezig effect op de bloeddruk, waarbij er niets wordt gezegd over de helpende effecten van kalium of de risico's van te weinig zout.


Interpretatie van deze studies

Meer dan 5 gram zout per dag is wellicht niet goed bij mensen die een verhoogde bloeddruk hebben, want deze verkeren al in een staat van ongezondheid en beperkte compensatiecapaciteit van diens organen. Kalium brengt balans in het lichaam bij verhoogde natrium inname. Kalium zit vooral in groente, noten en fruit. Nutriënten op opzichzelfstaand onderzoeken en niet in samenspraak met alle andere nutriënten en factoren is eigenlijk idioot. Toch gebeurd dit continu in de wetenschap. Het is namelijk zo dat personen die veel zout eten, over het algemeen veel onnatuurlijke producten in hun dieet er bij hebben. Natuurlijke en op evolutie (paleolithische) gebaseerde voeding bevat nooit zoveel zout, maar wel veel kalium. Dit is heel simpel weer te geven:


Valt meer dan 5 zout met een natuurlijk (paleolithisch) voedingswijze te bereiken?

Hieronder een aantal voedingsmiddelen die onder voorouders aten.

  • bij een dagelijkse energie behoefte van 2000/2500 kcal bereik je met ongeveer 400 gram noten en dan nog kom je nog maar uit op zo'n 2,5 gram zout.

  • Voor 5 gram zout zul je 5,7 kilo groente moeten eten.

  • Of 3,4 kilo zalm

Nee onze voorouders hadden waarschijnlijk geen last van een zoutoverschot, want de kant en klare pakjes met allerlei vreemde stoffen en bergen zout bestonden nog niet. bovendien kregen zij voldoende kalium binnen, aangezien zij wel bergen met groente en fruit (seizoensgebonden) aten. Misschien dat ze er wel af en toe een liksteen bij moesten pakken.


Zout was schaars

In de menselijke geschiedenis zijn oorlogen gevoerd om zout en legers mee betaald. Het was schaars en het is eigenlijk knap om meer dan 10 gram zout per dag binnen te krijgen. Dit heeft veel te maken met dat smaakpapillen en de belevenis van voedsel negatief veranderd bij het eten van junkfood en bepaalde e-nummers.


Conclusie

Natuur, verstand en wetenschap zegt dat zout hartstikke goed voor je is met een bepaalde mate. Leg de focus niet op zout minderen, maar op natuurlijk eten: Vooral groenten, noten, vis en af en toe fruit. Mocht je last hebben van nierziekte of hoge bloeddruk is het altijd oké om je aan het maximum van 6 gram zout (2,4 gram natrium) per dag te houden, dat het voedingscentrum als advies geeft. Nog gezonder is wellicht om jezelf het cadeau te geven en je te laten begeleiden door een evolutionair onderlegde k-PNI therapeut of k-PNI arts.


Bronnen

(1) Adler AJ, Taylor F, Martin N, Gottlieb S, Taylor RS, Ebrahim S. Reduced dietary salt for the prevention of cardiovascular disease. Cochrane Database Syst Rev. 2014;2014(12):CD009217. Published 2014 Dec 18. doi:10.1002/14651858.CD009217.pub3


(2) O’Donnell M , Mente A, Rangarajan S, et al. Urinary sodium and potassium excretion, mortality, and cardiovascular events. N Engl J Med 2014; 371: 612–23


22 views0 comments