Migraine genezen met voeding en ketonen

Updated: Mar 31

Migraine is in feite een neurologische aandoening, die dikwijls progressief verloopt en de kwaliteit van leven ernstig kan beïnvloeden. Ondanks dat migraine veel voorkomt onder de bevolking, is er in de reguliere zorg geen behandelingsoptie die echte verbetering geeft en bovendien gepaard gaat zonder bijwerkingen. Daarbij wordt nog regelmatig beweerd dat de oorzaak niet gevonden is. Met een ruimere zienswijze kunnen we wel begrijpen wat migraine is en waardoor het komt. Er is bijvoorbeeld steeds meer bewijs dat laat zien dat migraine een gevolg is van een tekort aan hersenenenergie en een teveel aan oxidatieve stressniveaus. Het ketogene dieet, een voedingspatroon dat vasten nabootst en het metabolisme richting vetverbranding stimuleert, leidt tot de verhoging van ketonen. Ketonen worden bijvoorbeeld door ons brein en hart gebruikt voor energie. Door het verhogen van energie in het brein en bepaalde signaleringsmechanismen die gepaard gaan met ketonmetabolisme is er een sterke invloed op breinontsteking (neuroinflammatie) en neurologische aandoeningen. Deze ketonlichamen zijn een 'alternatieve' brandstofbron voor de hersenen en kunnen daardoor afwijkingen in glucosemetabolisme (energie) die in migraine worden gevonden, omzeilen. Recent onderzoek heeft ook de signaleringsrollen van ketonlichamen aangetoond, waarvan met name bèta-hydroxybutyraat.

Ketonen Ketonlichamen gaan dienen als een brandstofbron, nadat we onze glycogeenvoorraden in de lever hebben verbrand en glucose niet langer voldoende beschikbaar is. Dit maken we uit ons opgeslagen lichaamsvet of het vet dat we eten. In onze evolutiehistorie kwam het geregeld voor dat de glucose op was voor uren of dagen. Dat bij de moderne mens de glucosevoorraad weinig tot nooit opraakt heeft op ten duur ziekte uitlokkende gevolgen. Het ketogene dieet is al sinds eind 19de eeuw bekend en werd toen al gebruikt om mensen met diabetes en overgewicht te helpen. Het heeft als doel om in ketose te komen, waarin we voornamelijk ketonen gebruiken als energiebron. Met de komst van insuline begin 20ste eeuw is dit voedingspatroon meer van het wereldtoneel verdwenen. Sinds 1950 wordt het door de reguliere zorg gebruikt bij kinderen met ernstige en medicijn resistente epilepsie. Steeds meer wordt het dieet gebruikt voor therapeutische toepassingen bij verschillende neurologische en metabolische aandoeningen, maar ook bij pijnsyndromen. Dat het zeer effectief werkt op hersengebied is grotendeels te wijten aan het vermogen van ketonen om hersenfunctie te verbeteren, inflammatie of pijn te reduceren en energietekort te overwinnen. Het best bestudeerde ketonlichaam is bèta-hydroxybutyraat (BHB). Dit is het primaire ketonlichaam dat wordt geproduceerd in een toestand van ketose en is goed voor maximaal 70% van alle geproduceerde ketonlichamen [1]. Twee redenen waarom BHB interessant is als alternatieve brandstofbron voor de hersenen 1. Het heeft geen glucosetransporteiwit nodig om in de cel te komen en is niet afhankelijk van insuline, wat glucose (suiker) wel is.

2. Het werkt als een signaalmolecuul (dat wil zeggen kan communiceren met andere delen van de cel en het lichaam) en heeft hierdoor een bepaald effect. BHB werkt als een anti-inflammatoir signaalmolecuul, waardoor neuro-inflammatie afneemt.


Wetenschappelijke studies Er zijn verschillende onderzoeken die aantonen dat ketose beschermt tegen migraine. In één onderzoek resulteerde het ketogene dieet in een vermindering van de migraine frequentie, ernst en medicijngebruik bij 96 migraine patiënten met 80% [2]. Een aanvullend onderzoek wees uit dat het ketogene dieet het aantal migraine-dagen met 18% verminderde bij 18 patiënten met episodische migraine [3].


Factoren die bij migraine een rol spelen in onderstaande illustratie

Uit wetenschappelijk artikel "Protective Mechanisms of Ketone Bodies in Migraine Prevention":

(A) Kenmerken en verbanden met migraine.

- Darmongezondheid en pathalogische microbioom

- Verlaagde capaciteit energieproductie in het brein (te weinig GLUT transporters)

- Teveel oxidatieve lading (ROS)

- Te hoge activiteit neuronen (excitability)

- Mitochondriale disfunctie


(B) De verbeterende effecten van ketose (D-BHB) op de kenmerken die verband hebben met migraine.

- Verbetering van alle kenmerken vermeld bij A.

Hoe ketonen veel risicofactoren oplossen die te maken hebben met migraine 1. Glucose metabolisme Hypoglykemie wordt geassocieerd met migraine en er wordt vaak gemeld dat vasten of maaltijden overslaan migraine kan veroorzaken. Ketonen overwinnen heel gemakkelijk onvoldoende beschikbaarheid van hersenglucose en herstellen daarom de grote energiebehoefte van de hersenen. Verder is het zo dat ketonmetabolisme in vergelijking met glucosemetabolisme op cellulair niveau meer energie genereert in de vorm van ATP per verbruikt zuurstofmolecuul. In andere woorden, ketonen geven met minder zuurstof, meer waar voor je geld. Insulineresistentie is ook in verband gebracht met migraine. Insuline met betrekking tot het onderwerp in kwestie, werkt hand in hand met deze glucosetransporteiwitten om glucose via het bloed naar onze cellen te brengen. Dus wanneer we insulineresistent zijn en daarom niet effectief op insuline kunnen reageren, kunnen de hersenen niet voldoende hoeveelheid aan glucose (energie) ontvangen. Ketonen en het ketogene dieet herstellen ook deze glucosetransporteiwitten (GLUT). Naast dat het brein helpen via energie uit vet, is het ook steeds meer in staat om (wederom) glucose te gebruiken.

2. Oxidatieve stress Het genereren van reactieve zuurstofspecies (ROS) en reactieve stikstofspecies (RNS) zijn natuurlijke bijproducten van het energie metabolisme en spelen vitale rollen in het lichaam. Problemen doen zich echter voor wanneer hun niveaus, de antioxidantcapaciteit van de cel overtreffen, waardoor oxidatieve stress wordt bevorderd en zowel de mitochondriale functie als het energiemetabolisme wordt beïnvloed. Er zijn veel aanwijzingen dat migraine geassocieerd is met een verminderde anti-oxidantencapaciteit en/of verhoogde oxidatieve stress. Ketonlichamen, in het bijzonder BHB, hebben anti-oxidatieve werking door verminderde productie van ROS en hun vermogen om vrije radicalen op te vangen [6]. BHB werkt bovendien op het niveau van ons epigenoom en bevordert de expressie van genen die oxidatieve stress helpen bestrijden. Daarom is BHB een strategie om de oxidatieve stress geassocieerd met migraine te bestrijden. Kortom: Ketonen verminderen oxidatieve stress door minder ROS te produceren, vrije radicalen op te ruimen en bepaalde genen te activeren (epigenetica) die oxidatieve stress verhelpen.

3. Prikkelbaarheid van de hersenen De prikkelbaarheid van de hersenen wordt vooral bepaald door twee primaire neurotransmitters: GABA en glutamaat. GABA is onze kalmerende neurotransmitter, terwijl glutamaat ons activeert en 'prikkelt'. Een onbalans van de twee, waarbij glutamaat domineert, kan overstimulatie en neuronale hyperexcitabiliteit veroorzaken. Dit is zeer waarschijnlijk gekoppeld aan migraine vanwege de overlapping met epilepsie, inclusief de mogelijke onderliggende mechanismen en gedeelde farmacologische middelen die worden gebruikt om beide aandoeningen te behandelen. Ketonlichamen bevorderen een hogere verhouding van GABA tot glutamaat, waardoor neuronaal vuren wordt verminderd en de hersenen worden gekalmeerd [7]. Ketonlichamen lijken glutamaattransport te remmen in aanvulling op het verminderen van glutamaatafgifte, evenals andere bijdragende factoren. Deze vermindering van prikkelbaarheid kan daarom bescherming bieden tegen migraine. Kortom: Ketonen verminderen overactiviteit in de hersenen door de GABA tot glutamaatverhouding te verhogen en neuronaal overvuren te voorkomen.

4. Ontsteking (inflammatie) Er zijn verschillende aanwijzingen dat migraine geassocieerd is met neuro-inflammatie, ondanks dat het niet als een ontstekingsziekte wordt beschouwd. Studies hebben verschillende pro-inflammatoire moleculen aangetoond die aanwezig zijn in migraine. Ketonlichamen worden herhaaldelijk beschreven als ontstekingsremmend, met name over het vermogen van BHB om de activering van het NLRP3 inflammasone te remmen [8]. De vermindering van oxidatieve stress is een andere manier waarop BHB ontstekingen voorkomt. De ontstekingsremmende effecten van BHB kunnen een manier zijn om de potentiële ontsteking die aan migraine ten grondslag ligt te dempen. Kortom: ketonen verminderen/voorkomen ontsteking door de activatie van ontstekingsroutes te remmen, evenals hun vermogen om oxidatieve stress te verminderen.


5. Darmmicrobioom Meer en meer onderzoek koppelt de gezondheid van onze darm aan onze algehele gezondheid en er is reden om aan te nemen dat het darmmicrobioom een grote ​​rol speelt in de pathofysiologie van migraine. Dit wordt ondersteund door de verhoogde frequentie van gastro-intestinale (GI) symptomen of stoornissen die vaak worden gemeld bij migrainepatiënten [9]. Een goed geformuleerd ketogeen dieet en nutritionele ketose kunnen het darmmicrobioom positief veranderen op een manier die de darmpermeabiliteit, de productie van neuropeptiden en ontsteking van het GI-kanaal verbetert.


Kortom: Ketonen en het ketogeen dieet kunnen het darmmicrobioom veranderen op een manier die de gezondheid van onze darm en bijbehorende aandoeningen zoals migraine verbeterd.


Endotoxemie als centraal mechanisme bij migraine

Wanneer teveel giftige stoffen en (resten van) ziekmakende bacteriën, zoals lipopolysacharide (LPS) zich in de bloedbaan bevinden, wordt dit endotoxemie genoemd. De oorzaken hiervan zijn alle eerder genoemde factoren, maar ook het syndroom 'lekkende darm', een overbelaste lever of bijvoorbeeld (veel) psychische stress dragen bij. Het immuunsysteem moet dan reageren op ontstekingseiwitten (gevaar) in de bloedbaan. Mensen die migraine ontwikkelen zijn vaak (genetisch) gevoeliger geprogrammeerd met lagere neuronale drempelwaarden - er is dan eerder activatie. Zij zijn gevoeliger voor bijvoorbeeld licht, geluid, geur, tast of smaak. Daarbij gaat dit gepaard een gevoeligere bloed-hersen-barriere. Deze barrière is ervoor om het brein te beschermen, want het brein is erg kwetsbaar. Deze barrière is handig wanneer er in het bloed bepaald gevaar zit - endotoxemie vanuit bacteriën of gif. Vroeger in de 'bushbush' was dit vooral voordelig, echter in het moderne leven met allerlei (valse) gevaren en stressprikkels een groot nadeel. De bloed-hersen-barrière bij migraine is overactief en sluit de bloedtoevoer dan af. Wat er dan gebeurd zal ik toelichten met het volgende:

Wanneer u vroeger als kind sneeuwballen ging gooien, koude handen had gekregen en de handen ging opwarmen voor de kachel, kan u zich vast wel herinneren dat dit ontzettend ging prikkelen en pijn doen. Dit komt doordat de vaten die gesloten waren door de kou weer open springen. Elke homeostatische verandering resulteert in inflammatie, want elke verandering (allostase) in het lijf op welk niveau dan ook, moet gevolgd worden door een inflammatoir antwoord met als doel balans te herstellen (homeostase). Dit is wat er ook gebeurd op het niveau van de bloed-hersen-barriere, Doordat de bloed-hersen-barrière na een tijd (in bepaalde mate) afgesloten te zijn geweest weer openspringt, resulteert dit in een ontstekingsreactie en symptomen.

Conclusie

Net als bij alle chronische systemische ziektebeelden heeft ook migraine een systemische aanpak nodig om echt te genezen. Het is dus essentieel om te denken in oorzaken-oplossingen i.p.v. de oorzaak-oplossing. De wetenschap laat zien dat laaggradige ontsteking, neuro-inflammatie en endotoxemie hoofdrollen spelen in vele ziekten, waaronder migraine. Ketonlichamen zijn geroemd om hun systemische positieve effecten op het lichaam. Ketonen dragen in positieve zin bij aan alle ziekteprocessen die in dit artikel worden beschreven. Op deze manier kunnen ketonen een breed bereik-therapie zijn voor de meeste patiënten, onafhankelijk van meer specifieke persoonsfactoren. Het ketogene dieet is bij uitstek bedoeld om diep en lang in ketose te komen. Het is een tijdelijk medicijn voor wellicht enkele maanden en niet zozeer een leefstijl voor lange tijd. Dit zijn Intermittent-/overnight fasting bijvoorbeeld wel. Onze voorouders kwamen zo nu en dan in ketose bij voedselschaarste, zoals de winter. Er was ook niet altijd zoveel suiker (glucose) beschikbaar via brood en fruit.

Enige mate van ketose en vet kunnen verbranden is een biologische noodzaak, hetzij veroorzaakt door voeding, vasten of suppletie. Het is goedkoop, veilig, wordt goed verdragen en zelden geassocieerd met negatieve bijwerkingen. De uitzondering is de transitie naar vetverbranding die gepaard kan gaan met tijdelijke symptomen, de "keto-griep". Dit heeft echter te maken met het ziek zijn van het lichaam zelf en niet vet kunnen gebruiken als energiebron, ondanks het hebben van veel vet. Wanneer lichaamscellen geen of minder glucose binnen krijgen en (nog) niet goed kunnen vet verbranden, heeft het lijf op dat moment een energienood. Dit kan allerlei klachten geven of juist een migraine aanval. Dit is echter een tijdelijk 'noodzakelijk kwaad' om het lijf weer te kunnen laten vet verbranden. Ketonen en ketose kunnen meer doen dan alleen die vervelende migraine genezen of voorkomen. Zo is wetenschappelijk aangetoond dat het ketogene dieet helpt bij gezond afvallen, gezonde cholesterol waarden, diabetes, pijn, epilepsie, cognitief functioneren, auto-immuunziekten, maar bijvoorbeeld ook een anti-carcinogene (kanker) werking heeft. Het enige 'probleem' is dat het ketogene dieet niet zo veel geld oplevert voor de industrie en/of dat mensen veelal denken dat gezondheid in een pil zit.


Bronnen

[1] Dedkova, E.N.; Blatter, L.A. Role of β-hydroxybutyrate, its polymer poly-β-hydroxybutyrate and inorganic polyphosphate in mammalian health and disease. Front. Physiol. 2014, 5, 260.


[2] Di Lorenzo, C.; Coppola, G.; Sirianni, G.; Di Lorenzo, G.; Bracaglia, M.; Di Lenola, D.; Siracusano, A.; Rossi, P.; Pierelli, F. Migraine improvement during short lasting ketogenesis: A proof-of-concept study. Eur. J. Neurol. 2015, 22, 170–177.


[3] Di Lorenzo, C.; Coppola, G.; Bracaglia, M.; Di Lenola, D.; Evangelista, M.; Sirianni, G.; Rossi, P.; Di Lorenzo, G.; Serrao, M.; Parisi, V.; et al. Cortical functional correlates of responsiveness to short-lasting preventive intervention with ketogenic diet in migraine: A multimodal evoked potentials study. J. Headache Pain 2016, 17, 58.


[4] Kraya, T.; Deschauer, M.; Joshi, P.R.; Zierz, S.; Gaul, C. Prevalence of Headache in Patients With Mitochondrial Disease: A Cross-Sectional Study. Headache 2018, 58, 45–52.


[5] Lemos, C.; Alonso, I.; Barros, J.; Sequeiros, J.; Pereira-Monteiro, J.; Mendonça, D.; Sousa, A. Assessing risk factors for migraine: Differences in gender transmission. PLoS ONE 2012, 7, e50626.


[6] Haces,M.L.;Hernández-Fonseca,K.;Medina-Campos,O.N.;Montiel,T.;Pedraza-Chaverri,J.;Massieu,L. Antioxidant capacity contributes to protection of ketone bodies against oxidative damage induced during hypoglycemic conditions. Exp. Neurol. 2008, 211, 85–96.


[7] Ma W, Berg J, Yellen G. Ketogenic diet metabolites reduce firing in central neurons by opening K(ATP) channels. J Neurosci. 2007;27(14):3618-3625. doi:10.1523/JNEUROSCI.0132-07.2007


[8] Youm, Y.-H.; Nguyen, K.Y.; Grant, R.W.; Goldberg, E.L.; Bodogai, M.; Kim, D.; D’Agostino, D.;

Planavsky, N.; Lupfer, C.; Kanneganti, T.D.; et al. The ketone metabolite β-hydroxybutyrate blocks NLRP3 inflammasome-mediated inflammatory disease. Nat. Med. 2015, 21, 263–269.


[9] Cámara-Lemarroy,C.R.;Rodriguez-Gutierrez,R.;Monreal-Robles,R.;Marfil-Rivera,A. Gastrointestinal disorders associated with migraine: A comprehensive review. World J. Gastroenterol. 2016, 22, 8149–8160.

138 views0 comments

Recent Posts

See All