Mens, natuur en evolutie

Updated: Apr 11

De natuur (werkelijkheid) is de inhoud en werking van het heelal zoals door de mens waargenomen, ervaren en gewaardeerd. De natuur kan worden ingedeeld tussen het levende en het niet levende. De niet levende natuur wordt bestudeerd door de natuurkunde, scheikunde, aardwetenschappen en astronomie (universum) en de levende natuur door de biologie (bio = leven). Dit laatste wetenschappelijke veld kan op haar beurt onderverdeeld worden in bijvoorbeeld fysiologie, ecologie, genetica, psychologie en paleontologie. De geneeskunde komt uiteindelijk voort uit een groot deel van deze wetenschappelijke velden. In de zoektocht naar wijsheid en gezondheid is het essentieel om de natuur en dus alle wetenschappen als een verbonden systeem te zien. Evolutie is een centraal proces dat optreedt in het natuursysteem bij dus zowel de levende als niet levende natuur. Zo praten astronomen ook over evolutie, maar dan meer specifiek over de evolutie van ons heelal. Biologische evolutie is zowel feit als theorie (1). Een wetenschappelijke theorie is de hoogste positie dat een idee in de wetenschap kan bereiken en is niet alleen maar een hypothese (1). Lees verder over hoe evolutie de natuur en mens heeft gevormd, het verklaard en ons wijsheid geeft voor het leven.


Evolutie

Evolutie is een mechanisme dat we in de natuur waarnemen - de veranderingen over verloop van tijd onder invloed van natuurkrachten, zoals zwaartekracht. Zo vormde vanaf circa 15 miljard jaar geleden het universum uit een hete, dichte 'zee' van materie en energie (2). Terwijl de kosmos zich uitbreidde en afkoelde, bracht het melkwegstelsels, sterren, planeten en uiteindelijk leven voort (2). Allerlei zaken kunnen worden verklaard vanuit evolutie, zoals de hoge mate van aanwezig koolstof en waterstof of dat het element goud juist minder aanwezig is. Evolutie is het verklaringsmodel dat met observaties (bewijs) door natuurkundigen wordt bevestigd. Of god in het plaatje past is geheel aan uzelf, want evolutie en het idee dat god alles geschapen (creationisme) heeft sluit elkaar namelijk niet uit.


Evolutie en Religie

Wetenschap gebruikt (empirische) tests door middel van observatie en experimenten en zijn onderhevig aan de mogelijkheid tot wijziging en verwerping. Religieus geloof daarentegen is niet afhankelijk van empirische tests en is niet onderhevig aan de mogelijkheid van afwijzing op basis van empirisch bewijs (3). Met andere woorden, is wat niet te testen valt, niet te bewijzen of weerleggen. Het wel of niet bestaan van god is dus een onoplosbaar vraagstuk.

Wel heeft de wetenschap het ontstaan en de evolutie van spiritualiteit en religie in de mens onderzocht. Ons steeds groter wordende (sociale) brein en het kunnen ver-/inbeelden gaf ons namelijk de capaciteit tot wat we spiritualiteit en religie noemen. Het mentaal kunnen verplaatsen, verbeelden, inleven of fantaseren is namelijk een groot voordeel voor onze overleving. Mentaliseren kan stress reduceren, energie sparen en gedrag positief beïnvloeden bij (grote) stress en gevaar of dit nou komt uit natuurkrachten, mensen of dieren. Het kan dan al rust geven, energie sparen, wanneer alleen al bedacht wordt dat er anderen of krachten zijn die zullen helpen. Dat dit wellicht puur fantasie is, is voor ons brein niet het meest relevante. Het gaat om energie en (over)leven.

Biologische evolutie

Biologische evolutie is het proces van veranderingen in het verloop van tijd, waarbij organismen in staat zijn om zichzelf en omgeving te beïnvloeden. Organismen en dus ook de mens zijn gedreven door overleving. Zo kwam Richard Dawkins met de term "survival of the fittest". Aanpassingsvermogen en flexibiliteit bij de eeuwige veranderde omstandigheden is datgene dat er voor zorgt dat we voortbestaan. Zo is de mens door evolutie vooral heel slim geworden en hebben we spierkracht ingeleverd. Het is dus minder "survival of the strongest" dat überhaupt een hele simplistische kreet is.


Biologische evolutie is waarneembaar in het laboratorium en de natuur. Het feit dat we jaarlijkse nieuwe griepvaccins nodig hebben of bacteriën antibiotica resistenter raken zijn concrete voorbeelden van waarneembare evolutie (1). Evolutie verklaart veel meer dan alleen de fossielen die we vinden en stamboom van soorten. Evolutie verklaart elk biologisch detail, vergelijkbaar met hoe de geschiedenis veel aspecten van een huidige politieke situatie verklaart (1). Andere voorbeelden zijn hoe fossielen laten zien dat zoogdieren pas 300 miljoen jaar geleden ontstonden of dat na het uitsterven van de dinosauriërs, zoogdieren en vogels zich over de gehele planeet verspreiden (1). Evolutie verklaard hoe we de capaciteit hebben gekregen om koemelk te verteren of waarom we de capaciteit om vitamine C aan te maken hebben verloren. We zien dat de processen die evolutie aansturen, zowel op korte als lange termijn, waarneembare feiten zijn (1).


Illustratie: Stamboom van al het leven (evogeneao.com)

Video: Evolutie en stamboom van al het leven (evogeneao.com)

Waar komen we vandaan en waarom is dat relevant

Sinds het ontstaan ​​van het leven circa 4 biljoen jaar geleden, zijn evolutionaire processen, zoals mutatie, selectie en genetische drift, verantwoordelijk voor genetische veranderingen in organismen (1). Vanuit eencellige organismen zoals virussen en bacteriën is de mens over hele lange tijd gevormd tot de mega structuren (37 biljoen = 37.000.000.000 lichaamscellen) dat we vandaag de dag zijn (4). Eigenlijk zijn alle organismen op aarde aan elkaar gerelateerd als een grote superfamilie. Uit deze superfamilie is uiteindelijk ook de mens ontstaan. Voor de natuur en evolutieprocessen is de laatste 10.000 jaar (landbouw revolutie) en zeker 200 jaar (industriële revolutie) nog maar een zeer korte tijd. Hoewel er wel veranderingen optreden is het genetische 'plan' dat wij met ons meedragen, (nog) niet adequaat aangepast aan de nieuwe leefomstandigheden. Deze evolutionaire 'mismatch' tussen wat we zijn en hoe we leven, is de oorzaak van de grote toename van typische westerse chronische ziekten. Kijk naar de natuur en je ziet dat het vooral draait om voeden en energie. In evolutieprocessen, de vorming van ons brein en gezondheid, is voeding heel bepalend geweest. Hoe en wat we vandaag de dag eten is enorm verschillend met hoe het altijd is geweest. Voeding is dus een enorme factor waar we alleen met evolutionair denken en wetenschap echt grip op kunnen krijgen. Helaas zijn vele zorgverleners en informatieverstrekkers, zoals bij het voedingscentrum bijzonder genoeg niet onderlegd in evolutie. Lees over deze onderwerpen verder via onderstaande leestips.


Leestip: Laaggradige ontsteking, overlevingsmechanisme achter chronische ziektebeelden

Leestip: Menselijke evolutie en voeding

Leestip: Evolutionaire geneeskunde vs reguliere geneeskunde


Conclusie

Voor wijsheid over natuur, mens en gezondheid is evolutie het logische denkmodel. Het biedt een brede kijk op het leven, zonder vast te zitten in goed en fout. Het is dus onafhankelijk van moraliteit, voorkeur of mode. Een voorbeeld hiervan zijn vegetariërs en met name veganisten die gevaar lopen voor het oplopen van voedingstekorten in nutriënten (wanneer zij niet aanvullen met supplementen). De tekorten en schadelijke gevolgen worden gezien in wetenschappelijk onderzoek en evolutie helpt verklaren wat de mens nodig heeft. Bepaalde (morele) keuzes in voeding als individu zijn uiteraard prima, echter is de realiteit dat onnatuurlijke voedingspatronen nutriënten tekorten en gezondheidsschade gaan geven over verloop van tijd. Dat zou jammer zijn, wanneer je dit prima kan compenseren met supplementen. De natuur is wat het is en wijsheid is hiernaar te 'gehoorzamen'.


Bronnen

(1) Russo, C., & André, T. (2019). Science and evolution. Genetics and molecular biology, 42(1), 120–124. https://doi.org/10.1590/1678-4685-gmb-2018-0086


(2) Peebles, P. J., Schramm, D. N., Turner, E. L., & Kron, R. G. (1994). The evolution of the universe. Scientific American, 271(4), 52–57. https://doi.org/10.1038/scientificamerican1094-52


(3) Ayala F. J. (2008). Science, evolution, and creationism. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 105(1), 3–4.https://doi.org/10.1073/pnas.0711608105


(4) Roy, A. L., & Conroy, R. S. (2018). Toward mapping the human body at a cellular resolution. Molecular biology of the cell, 29(15), 1779–1785. https://doi.org/10.1091/mbc.E18-04-0260









17 views0 comments