Jager-verzamelaars - Gelijkwaardig, vitaal en sociaal verbonden

Updated: Jan 30

Deze reeks van artikelen gaan over wat centraal staat in de problemen van vandaag. Dit deel gaat over hoe ons bestaan er vroeger uitzag. Het vertelt ons welke leefomstandigheden ons gelukkig en gezond maakten en ook hoe we leiding vorm gaven. Het biedt ons waardevolle informatie dat we kunnen gebruiken om onze huidige samenleving te verbeteren.


Deel 1: Narcisten aan de macht, maar is dat wat we willen?

Deel 2: Onze zorgvisie en gezondheidscrisis

Deel 3: Jager-verzamelaars - Gelijkwaardig, vitaal en sociaal verbonden

Deel 4: Covid-19 wetenschap en belangrijke feiten

 

Jager-verzamelaars: 99% van de menselijke geschiedenis

99% van onze geschiedenis heeft de mens doorgebracht in kleine groepen jager-verzamelaars (small-band hunter-gatherer societies; SBHG) (26). Dit is waar ons genoom (genetica) en lichaam op gebaseerd is en bepalend voor alles wat met ons en het leven te maken heeft. Nogmaals, biologische evolutie en (epi)genetica verklaard waarom we 'kippenvel' kunnen krijgen, suiker zo lekker vinden, vitamine D nodig hebben en het voor een gezond en gelukkig leven het noodzakelijk is, om sociaal contact en verbinding te hebben.


Laten we lezen wat antropologisch bewijs (onderzoek) ons vertelt en dus 'in ons DNA staat':


Kwalitatief (geluk, gezondheid, verbondenheid) hoogwaardig leven hebben we met de komst van landbouw circa 10.000 jaar geleden in toenemende mate verruild voor kwantiteit (Materialisme, kindersterfte reduceren nodeloos rekken van leven). Of met een leus - 'van welzijn naar welvaart'.


Landbouw gaf meer voedsel (wel meer energie - maar minder variëteit/kwaliteit) en daarmee de mogelijkheid om meer kinderen te krijgen, te voeden en onderhouden. Door de toenemende aantallen verdreven landbouwers geleidelijk de jager-verzamelaar manier van leven. Toch zijn er op bepaalde plekken in de wereld nog jager-verzamelaars, zoals de Hazabe in Tanzania of de Ye'kuana in Venezuela.


Steeds grotere samenleving ontstonden en uiteindelijk onze huidige massasamenlevingen. Technologisch hebben we veel bereikt. Het grotendeels oplossen van kindersterfte door ons medische kunnen is uiteraard fantastisch. Het gaat niet er niet om welke samenleving beter is. Het gaat om te bekijken wat we kunnen verbeteren. Het is namelijk pijnlijk duidelijk dat meer technologie en spullen ons niet gelukkiger maakt, terwijl jager-verzamelaars bijvoorbeeld geen depressie kennen. Zoals klinisch psycholoog en professor dr. Stephen Ilardi zegt: "depressie is een ziekte van de beschaving". Lees Dr. S. Ilardi: "Depressie is een ziekte van beschaving" .


Onze voorouders (jagers-verzamelaars) leefden helemaal geen kort, akelig en bruut leven, zoals sommige eerdere geleerden hebben gesuggereerd (18).


Onderzoekers schrijven (26) dat SBHG rondtrekkende samenlevingen (nomaden) zijn, die de dag beleven met directe opbrengst en plezier (eten, activiteiten) en dus van dag tot dag 'way of life' genieten. Er is geen domesticatie van dieren, teelt van planten of accumulatie van hulpbronnen. Deze gemeenschappen zijn zeer verbonden in alles wat ze doen (anderen mensen, dieren en natuur) en ervaren voortdurend plezier, positieve sociale steun en relationeel doelgericht leven. Hoewel ze veel fysiek contact hebben in samenwerkingsrelaties, genieten ze ook van een hoge persoonlijke autonomie met respectvolle sociale grenzen, individuele vrijheid en egalitaire (gelijke) relaties met mensen van alle leeftijden. SBHG leven ondergedompeld in een wereld van coöperatief geven en nemen, waarbij vrijgevigheid en samenwerking met de sociale en natuurlijke wereld wordt gewaardeerd. De natuurlijke wereld maakt deel uit van de gemeenschap en ze zijn er ontspannen en comfortabel in. Ze tolereren geen egoïstisch of dominant gedrag en dus is er geen dwang, zelfs niet van volwassene tot kind. Omdat het voorzien in basisbehoeften deel uitmaakt van de stroom van het leven, is opgekropte frustratie of woede zeer zeldzaam (26).


We kunnen zien aan de persoonlijkheden van de kinderen en volwassenen in hedendaagse SBHG, dat deze leden blij, aangenaam en vrijgevig zijn. Het moreel functioneren in deze omgevingen is gericht op sociale betrokkenheid, of het behandelen van anderen als gelijken door middel van spel en vriendschap, wat plaatsvindt door middel van gehechtheid aan gezelschap, wat cruciaal is in de vroege kinderjaren (26).


Wat ook opvalt aan moderne SBHG is, is de hoge mentale gezondheid en sociaal-moreel welzijn bij kinderen en volwassenen. Ze zijn intelligenter, alerter, expressiever en meer geïnteresseerd in dingen en mensen om hen heen, dan de gemiddelde Europeaan of Amerikaan (26).


Mij lijkt dat dat het volgende aandacht en ruimte verdient in onze samenleving: Misschien is de technologische vooruitgang en de manier van leven niet het toppunt van het menselijk bestaan. De mensheid lijkt niet in een rechte lijn naar het beloofde land te wandelen. Misschien is de westerse samenleving niet een magische staat, waarin technologie ons bevrijdt van de 'ketenen' van het moeten bevredigen van basale menselijke behoeften. Wellicht zijn we helemaal niet onze vrije tijd en plezier in het leven aan het maximaliseren.


In plaats daarvan heeft de 'welvaart' misschien juist het tegenovergestelde gedaan. Misschien liggen de meest ontspannen dagen van de mensheid achter ons - ver, ver achter ons.


Welke leiders zijn er en richting een oplossing

De vorige deelartikelen kaartte het probleem aan: Centraal staan de narcistische- en psychopathische leiders die juist in onze moderne wereld aan de macht komen en beslist niet in staat zijn om ons te leiden naar een gezonde en menselijke samenleving. Het uit zich in onze gezondheidszorg, waarbij er duidelijk geen oplossing in zicht is, voor ons alsmaar erger wordende gezondheidssituatie. Onze menselijke geschiedenis, (epi)genetica en legio aan onderzoek laat zien, dat de mens onder bepaalde (leef) omstandigheden zowel fysiek en mentaal gezond kan zijn. Een andere manier van leiders en leiderschap hoort daarbij, maar ook een bepaalde cultuur. Dat valt te stimuleren. Graag geef ik voorbeelden waar oplossingen over kunnen gaan. Maar eerst moeten we de nog de verschillende type leiders onderscheiden.


De eerste zijn toevallige leiders die macht verwerven zonder een grote mate van bewuste intentie van hun kant, maar vanwege voorrecht of verdienste (of een combinatie). Ten tweede zijn er de idealistische en altruïstische leiders, waarschijnlijk het zeldzaamste type. Ze voelen zich genoodzaakt om macht te verwerven, om het leven van andere mensen te verbeteren - of om gerechtigheid en gelijkheid te bevorderen en proberen instrumenten van verandering te worden. Derde zijn de narcistische en psychopathische leiders, wiens motivatie om aan de macht te komen vooral uit eigenbelang is.


Dit geldt natuurlijk niet alleen voor de politiek. Het is een issue in elke organisatie met een hiërarchische structuur. In elke instelling of elk bedrijf is de kans groot dat degenen die aan de macht komen zeer ambitieus en meedogenloos zijn en geen empathie hebben.


Samenleving 2.0 - Het beste van het oude en nieuwe

Wat we kunnen meenemen uit onze menselijke geschiedenis is het volgende. Centraal staat dat we in onze samenlevingen ervoor moeten zorgen dat ongeschikte personen geen macht verwerven. Dus meer controle op macht en machtsmaniakken. Daarnaast kunnen we wijze, altruïstische, maatschappijgerichte mensen gestimuleerd worden voor leiderschapsrollen.


We kunnen het zo organiseren dat wie kenmerken vertoond van een ongezond verlangen naar macht en rijkdom, uitgesloten wordt van overweging als leider of makkelijker kan worden 'teruggefloten'. Net zoals dat professor in biologie en antropologie dr. Christopher Boehm beschrijft hoe hedendaagse jager-verzamelaar samenlevingen technieken toepassen, van sociale controle om zowel dominant leiderschap als overmatig concurrentievermogen te onderdrukken.


Als een dominante man de groep probeert over te nemen, leggen ze wat Boehm 'egalitaire sancties' op. Ze werken samen tegen de dominante persoon en verbannen of verlaten hem. "Op deze manier", zegt Boehm, "vermijdt de achterban ondergeschikt te worden, door waakzaam alfa-achtige groepsleden onder hun collectieve duim te houden".


Elke potentiële leider zou eventueel moeten worden beoordeeld op zijn niveau van empathie, narcisme of psychopathie, om te bepalen of hij geschikt is voor macht en leiding. Net zoals we mensen keuren en beoordelen of zij geschikt zijn om te rijden. Het klinkt misschien hard, maar het is niet goed om iemand met fors autisme een kindercrèche te laten leiden. Het is namelijk veel harder en schadelijker voor de kinderen en dat is belangrijker. Dit is ook niet zo nodig omdat mensen met fors autisme niet zo geneigd zijn dit soort banen leuk te vinden.


Narcisten en psychopaten vinden het wel leuk om leiding te hebben of te domineren, dus die zien we dan dus veel in de politiek en leiderschapsfuncties. Maatschappijen en gezonde (goedgelovige - vertrouwende) mensen zijn niet zo in staat om leiders op morele geschiktheid in te schatten. Dat lijkt mij wel gebleken. Er is dus meer nodig.


Daarnaast moeten we empathische wijze mensen - die over het algemeen niet de lust hebben om macht te verwerven - aanmoedigen op bepaalde wijze stimuleren om gezagsposities in te nemen. Zelfs als ze dat niet willen, moeten ze zich verantwoordelijk voelen om dat te doen - al is het maar om hedendaagse tirannen in de weg te staan.


Dat is net zoals bij jager-verzamelaars waarbij de macht wordt toegewezen aan mensen, in plaats van dat dit door hen zelf wordt gezocht. Mensen stellen zichzelf niet op om leiders te worden - andere leden van de groep bevelen hen aan, omdat ze als ervaren en wijs worden beschouwd of omdat hun capaciteiten geschikt zijn voor bepaalde situaties. Wijze en altruïstische mensen zouden we dus directer moeten kunnen nomineren voor een adviserende, sturende en controlerende rol bij belangrijke politieke beslissingen.


Het is waar dat grote moderne samenlevingen veel complexer en bevolkter zijn dan groepen die leven als jager-verzamelaar, maar het kan voor ons mogelijk zijn om soortgelijke principes over te nemen.


Dit alles zou ongetwijfeld enorme personeelswisselingen met zich meebrengen voor de meeste regeringen, instellingen en bedrijven in de wereld. Dat vraagt wellicht complexe (her)organisatie, maar het kan ervoor zorgen dat de macht in handen is van mensen die het waard zijn en zo de wereld een veel minder gevaarlijke plek maken. Een plek waar we niet zo hard hoeven te zijn naar elkaar en er meer rechtvaardigheid, gelijkheid en gezondheid is.


Hoe geweldig en in feite noodzakelijk zou dat zijn?


Vervolg het lezen bij het slot van deze reeks van artikelen: Covid-19 wetenschap en belangrijke feiten. In Australië en Thailand zijn ze bijvoorbeeld al begonnen met uitkeren van vaccinatieschade. Dat en veel meer belangrijke informatie is in het artikel te lezen.


Vorige artikel:

Deel 1: Narcisten aan de macht, maar is dat wat we willen?

Deel 2: Onze zorgvisie en gezondheidscrisis


Huidige artikel:

Deel 3: Jager-verzamelaars - Gelijkwaardig, vitaal en sociaal verbonden


Verder naar:

Deel 4: Covid-19 wetenschap en belangrijke feiten


 

Bronnen

Zie hiervoor het eerste artikel.



28 views0 comments

Recent Posts

See All